काठमाडौं । राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरणले सहकारी क्षेत्रलाई व्यवस्थित, पारदर्शी र उत्तरदायी बनाउने उद्देश्यसहित बचत तथा ऋणको मुख्य कारोबार गर्ने सहकारी संस्थाको दर्ता प्रक्रिया मंसिर १० गतेदेखि सुरु गरेको छ । 

सफ्टवेयर निमार्ण र परिक्षण सम्पन्न भएसँगै प्राधिकरणले एक कार्यक्रमको बीच सफ्टवेयर सार्वजनिक गरी सहकारीहरुलाई अनिवार्य दर्ता र अभिलेखीकरणका लागि सुचना आव्हान गरेको छ । ६० दिन भित्र बचत तथा ऋणको कारोबार गर्ने सहकारीहरु विद्युत्तीय प्राणालीमा विवरण प्रविष्ट गरिसक्नु पर्ने प्राधिकरणले जनाएको छ । दर्ताको सम्पूर्ण काम अनलाइनबाटै हुने र सम्पूर्ण विबरणहरु पुगेको सहकारीको हकमा ढिलोमा दुई साता भित्र इजाजत पत्र प्राप्त हुने प्राधिकरणले जनाएको छ । 

प्राधिकरणले सहकारी संस्था दर्ता अभिलेखीकरण र सञ्चालन इजाजतपत्रका लागि दस्तुर समेत तोकेको छ । कुल सम्पत्तिका आधारमा वर्गीकृत संस्थाहरुले बुझाउनुपर्ने दस्तुर गत आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण गरिएको वित्तीय विवरण अनुसार कुल सम्पत्ति वा कुल पूँजी तथा दायित्वका आधारमाः
१. २ करोडसम्म भएमा रु. १,०००
२. २ करोड भन्दा बढी १० करोडसम्म रु. ३,०००
३. १० करोड भन्दा वढी २५ करोडसम्म रु. ५,०००
४. २५ करोड भन्दा बढी ५० करोडसम्म रु.७,०००
५. ५० करोड भन्दा वढी १ अर्बसम्म रु.१०,०००
६. १ अर्व भन्दा बढी रु. १५,०००
तोकेको दस्तुर प्राधिकरणको बैंक खाता नं मा जम्मा गरिएको भौचर सहित दर्ता अभिलेखिकरणका लागि चाहिने विवरणहरु अनलाइनबाट प्रबिष्ट गरेपछि दर्ता प्रक्रिया पुरा हुने प्राधिकरणले जनाएको छ ।

दर्ता अभिलेखिकरणका लागि चाहिने विवरणहरु 
आधारभूत विवरण
१. सहकारी संस्थाको नाम (नेपाली र अंग्रेजीमा), ठेगाना, सम्पर्क नं., इमेल, कार्य प्रकृति, दर्ता मिति, दर्ता भएको कार्यालय र ठेगाना, कार्यरत कर्मचारी संख्या ।
२.वेबसाइट र सफ्टवेयरको नाम ।
३. शेयर सदस्य संख्या र कूल शेयर रकम ।
४. कार्यान्वयनमा रहेको विनियम, कार्यविधि, नीतिको नाम तथा जारी मिति
५. सञ्चालक समितिको विवरण नाम, पद, ठेगाना, लिङ्ग, सम्पर्क नं., व्यक्तिगत प्यान नं., नागरिकता नं. र जारी जिल्ला र राष्ट्रिय परिचयपत्र नं, पदावधि (शुरु मिति र अन्तिम मिति) ।
६. लेखा सुपरिवेक्षण समितिको विवरण (नाम, पद, ठेगाना, लिङ्ग, सम्पर्क नं., व्यक्तिगत प्यान नं., नागरिकता नं. र जारी जिल्ला, राष्ट्रिय परिचयपत्र नं., पदावधि शुरु मिति र अन्तिम मिति ।
७. प्रमुख कार्यकारी अधिकृत वा महाप्रबन्धक वा व्यवस्थापक वा प्रबन्धकको विवरण (नाम, पद, ठेगाना, लिङ्ग, सम्पर्क नं., व्यक्तिगत प्यान नं., नागरिकता नं. र जारी जिल्ला, राष्ट्रिय परिचयपत्र नं., पदमा कार्यरत अवधि ।
८. सञ्चालनमा रहेका इकाईः सेवा केन्द्रको विवरण (ठेगाना, सम्पर्क नं.)।
९. कार्यक्षेत्र ।
१०. सहकारी संस्थाको दर्ता प्रमाणपत्र र स्थाई लेखा नम्बर प्रमाणपत्र ।
११. अद्यावधिक करचुक्ता प्रमाणपत्र ।
१२. रकमको आधारमा ठूला १०० शेयर सदस्यको विवरण (नाम, ठेगाना र शेयर रकम) ।
१३. रकमको आधारमा ठूला १०० बचतकर्ता सदस्यको विवरण (नाम, ठेगाना र बचत रकम) ।
१४. रकमको आधारमा ठूला १०० ऋणी सदस्यको विवरण (नाम, ठेगाना र ऋण रकम) ।

वित्तीय विवरणः गत दुई आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण भएको वित्तीय विवरण
१. शेयर पूँजी ।
२. जगेडा तथा कोषहरु (जगेडा कोष, संरक्षित पूँजी फिर्ता कोप, सहकारी प्रवर्धन कोप अन्य कोष ।
३. कूल जोखिम भारित सम्पत्ति तथा पुँजी कोषको विवरण (प्राथमिक पूँजी कोष र अनुपात र कुल पूँजी           कोष÷अनुपात) ।
४. सहकारी संस्थाले निजी कम्पनी र घर जग्गामा गरेको लगानी ।
५. कुल निक्षेप (साधारण, नियमित र आवधिक) र कूल ऋण प्रवाह (असल, कमसल, शंकास्पद, खराव) तथा कूल ऋण नोक्सानी व्यवस्था (वर्गीकरण अनुसार) ।
६.ऋण पुनर्तालिकीकरण (रकम र संख्या) ।
७. निष्कृय कर्जा रकम र अनुपात ।
८. कूल सम्पत्ति र कूल दायित्व ।
९. कूल संचालन आम्दानी तथा खर्च र अन्य आम्दानी तथा खर्च ।
१०. खुद नाफा नोक्सान ।
११. लेखा परीक्षकको नाम, ठेगाना, सम्पर्क नं., र आइक्यान सदस्यता नं.,।

अन्य विवरण
१. पछिल्लो दुई वर्षको साधारण सभा सम्पन्न भएको मिति, उपस्थिति संख्या र उपस्थिति प्रतिशत ।
२. गत आर्थिक वर्षमा सञ्चालक समितिको बैठक बसेको कूल संख्या ।
३. संघहरुसँगको आवद्धताको विवरण ।
४. विवरण प्रविष्टी गर्नेको नाम, पद, सम्पर्क नं, मिति ।
५. विवरण रुजु गर्नेको नाम, पद, सम्पर्क नं., मिति ।
६. कार्यकारी प्रमुखको स्वघोषणा ।

यो मापदण्ड अनुसार दर्तामा नआउने सहकारीलाई १५ लाख जरिबानादेखि दर्ता खारेजसम्मको कारबाही हुने व्यवस्था गरेको छ । मापदण्डमा जरिबानादेखि संस्थाको दर्ता नै खारेज गर्ने व्यवस्था उल्लेख भएकाले सहकारी ऐन २०७४ अनुसार नियमको पालना नगर्ने संस्थालाई १५ लाख रुपैयाँसम्म आर्थिक जरिबाना तथा खारेज गर्ने सम्मको अधिकार प्राधिकरणले पाएको छ । संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारले समस्याग्रस्त घोषणा गरी कारबाहीको प्रक्रियामा रहेका सहकारी संस्था दर्ता अभिलेखीकरण प्रक्रियामा समावेश हुने छैनन् । 

सञ्चालन इजाजत पत्र प्राप्त नगरी बचत तथा ऋणको कारोबार गर्ने सहकारी संस्थालाई प्रचलित कानुन बमोजिम कारबाही हुने व्यवस्था प्राधिकरणले गरेको छ । सञ्चालन, इजाजत पत्र प्राप्त सहकारी संस्थाले प्रत्येक वर्षको साउन मसान्त भित्र प्राधिकरणले निर्धारण गरेको प्रक्रिया पूरा गरी इजाजत पत्र नवीकरण गर्नु पर्नेछ । प्राधिकरणले सहकारी संस्थाको दर्ता अभिलेखीकरण र इजाजत पत्रसँग सम्बन्धित आवश्यक थप विवरण माग गर्न सक्ने समेत मापदण्डमा उल्लेख गरिएको छ ।