स्वीडेन विश्वकै पहिलो नगदरहित अर्थतन्त्र (क्यासलेस इकोनोमी) बन्दै छ । सन् २०२३ को मार्च महिनाबाट युरोपको यो सुन्दर, विकसित र प्रविधिप्रेमी मुलुक पूर्णतः डिजिटल इकोनोमीमा प्रवेश गर्नेछ । स्वीडेन सतप्रशित डिजिटल अर्थतन्त्रतर्फको अनवरत यात्राको गन्तव्य नगीच पुगेको छ । यसैबर्षबाट स्वीडेन भर्चुअल मुद्रा इ–क्रोना सुरु गर्दैछ भने २ वर्षपछि आर्थिक कारोबार पूर्णत डिजिटल बन्ने छ । अहिले नै स्वीडेनका धेरै स्थानमा नगद चल्दैन । त्यहाँ अहिले नै क्यास ‘नो गो’ भैसकेको छ । 

स्वीडेनको केन्द्रीय बैंक रिक्सबैंकका अनुसार हाल त्यहाँ केवल ६ प्रतिशत आर्थिक कारोबार मात्र नगदमा हुन्छ । स्वीडेनमा कुल कारोबारको १ प्रतिशत मात्र नगद रहेको छ । युरोपेली आयोग (इसी) का अनुसार स्वीडेन ‘डिजिटल लिडर’ हो । स्वीडीस सरकारले सन् २०१७ मा डिजिटाइजेसनको रणनीति अबलम्बन गरेसँगै अर्थतन्त्रलाई नगदरहित बनाउने काम द्रुत गतिमा सुरु भएको हो ।

विश्व प्रसिद्ध इजरेली इतिहासविद्, दार्शनिक एवम् अध्येता युभल नोहा हरारीका अनुसार आधारभूत रुपमा नगद भनेको विश्वास हो । त्यसैले कुनै पनि चिज जसले विश्वास पैदा गर्न सक्छ त्यो नगदको विकल्पको रुपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । अबको न्यू नर्मल भनेको क्यासलेस कारोबार हो । त्यसैले दक्ष जनशक्तिको प्रयोगबाट डिजिटाइजेसनको दौडमा अघि बढेको छ स्वीडेन ।

स्वीडीस जनशक्ति हाल विश्वकै दोस्रो अब्बल मानिन्छ भने इन्टेर प्रयोगमा यो विश्वको दोस्रो ठूलो मुलक हो । प्रायः सबै स्वीडीसहरुको इन्टरनेटमा पहुँच भएको इसीले जनाएको छ । त्यहाँ अहिले नै अधिकांश डिपार्टमेन्ट स्टोर तथा रेष्टुराँहरुले नगद स्वीकार गर्दैनन् । कार्ड, क्यू आर र मोबाइल भुक्तानी बढी चल्छ ।

स्वीडेनमा बैंकहरुका अधिकांश शाखाहरु बन्द गरिएका छन् । महंगो सुरक्षा प्रणालीका कारण नगद व्यवस्थापन कठिनाई हुने स्वीडीसहरुको ठम्याइ छ । नगद नै चाहिनेहरुले त्यहाँका सीमित एटीएम सम्म पुग्नै पर्छ । मोबाइल भुक्तानी त्यहाँ अत्यधिक हुने गरेको छ । यूरोपमै पहिलो बैंक नोट निष्काशन (सन् १६६१) देखि पूर्णतः नगदरहित (सन् २०२३) बन्ने स्वीडेनको यात्राले ३ सय ६२ वर्ष पार गर्नेछ सन् २०२३ मा । करिब करिब यस्तै अवस्थामा छन् अन्य नर्डिक राष्ट्रहरुः फिनल्याण्ड, नर्वे, डेनमार्क र आइसल्याण्ड पनि । तर पूर्णतः पहिलोको इतिहास फेरि पनि स्वीडेनले नै राख्ने छ ।

सन् २०१२ मै स्वीडेनका ६ ठूला बैंकहरुले संयुक्त रुपमा मोबाइल भुक्तानी प्लेटफर्म ‘स्वीस’ बनाए जसका कारण इलेक्ट्रोनिक भुक्तानी सहज बन्यो । अहिले आधा भन्दा बढी जनसंख्याले उक्त प्लेटफर्म प्रयोग गर्छन् । त्यहाँ सरकार र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले डिजिटल कारोबार बढाउन आग्रह गर्ने मात्र होइन त्यसका लागि सहज नीति निर्माण र अनुगमनमा सहकार्य गर्छन् । त्यहाँ आजका बालबालिकालाई नगदको व्यापक प्रयोग कसरी गरिन्छ भन्ने थाहा नहुने अवस्था विकास हुँदै गएको छ । त्यहाँ सात वर्ष भन्दा माथिका बालबालिकाका लागि बैंकहरुले अभिभावकको सहमतिमा डेबिट कार्ड जारी गर्छन् । ९७ प्रतिशत बालबालिकाहरुमा यो सुविधा रहेको छ जसलाई २०२३ अघि नै सतप्रतिशतमा पुर्याइने बताइएको छ ।

नगद नोट तथा सिक्काहरु तत्कालै विस्थापित नभएपनि कानूनतः तिनको प्रयोग बन्देज गरिने छ । तिनीहरु संकलनको सोखका लागि वा जम्मा गरी म्यूजियममा राखिने छ । सूचना प्रविधिमा निक्कै फड्को मारेको स्वीडेन अन्य धेरै विषयमा पनि पहिलो हो । यूरोपमा सबैभन्दा पहिले बैंक नोट निकाल्ने स्वीडेन नै हो भने बैंकिङ क्षेत्रमा नवीनतम् प्रविधि विकास तथा लागू गर्ने काममा पनि स्वीडेन यूरोपको पहिलो मुलुक मानिन्छ । विश्वमै पहिलो स्वचालित नगद मेसिन स्वीडेनमा प्रयोगमा आएको थियो जसले पछि ब्रिटेनमा विश्वको पहिलो एटीएम प्रयोगमा सहजता ल्याएको थियो । (एजेन्सीहरुको सहयोगमा)