लघु व्यवसाय खेल Micro Business Game (MBG) तालिम उद्यम सञ्चालनमा सुक्ष्म रूपमा जान्नैपर्ने खेलमा आधारित तालिम हो । यस तालिमले सहभागीहरूलाई साना व्यवसाय सञ्चालन सम्बन्धी ज्ञान, सीप र दृष्टिकोण विकास गर्न अत्यन्तै महत्वपूर्ण महसुशीकरणको भूमिका खेलेको छ । तालिमले व्यवसायिक सोच, वित्तीय अनुशासन, निर्णय क्षमता तथा सहभागीहरूको व्यवहारिक रूपान्तरणका सन्दर्भमा धेरै महत्वपूर्ण सिकाइ रहने छ ।
तालिमका उत्कृष्ट सिकाईहरू:
यस तालिमको मोडल खेलमा आधारित सिकाइ -Game Based Learning_ पद्धति मार्फत गरिने भएकाले हरेक प्रक्रियालाई अत्यन्तै जीवन्त र प्रभावकारी बनाएको छ । खेलमा सहभागीहरू अन्य तालिममा जस्तो श्रोता मात्र नभई आफैं व्यवसायीको भूमिकामा रहेर निर्णय गर्दछन् योजना बनाउँदछन् र त्यसको व्यवसायिक नाफा घाटाको परिणाम भोग्दछन् । यसले सैद्धान्तिक ज्ञानलाई व्यवहारसँग जोड्ने पुलको काम गरेको छ । प्रशिक्षकका रूपमा हेर्दा यस्तो अभ्यासमूलक विधिले सहभागीहरूको आत्मविश्वास, सक्रियता र जिम्मेवारी बोधका लागि उल्लेखनीय रूपमा बृद्धि भएको देखेको छु ।
दोस्रो महत्वपूर्ण सिकाइ भनेको सहभागीहरूले लिने व्यवसायिक निर्णय र त्यसबाट आउने नतिजा बीचको अन्तरसम्बन्ध हो । खेलका प्रत्येक राउन्डमा सहभागीहरूले व्यवहारिक रूपमा कार्य गरे जस्तै कच्चा पदार्थ खरिद, बिक्री पूर्वानुमान, मूल्य निर्धारण, लगानी, ऋण व्यवस्थापन तथा खर्च नियन्त्रणसम्बन्धी निर्णय गर्नुपर्दछ । ती निर्णयहरूले उनिहरूको व्यवसायको नाफा, घाटा, नगद प्रवाह र दिगोपनामा कस्तो असर पार्दछ भन्ने कुरा उनीहरूले प्रत्यक्ष रूपमा अनुभव गर्नेछन् । Event Card (घटना कार्ड) र Consequence Card (परिणाम कार्ड) ले वास्तविक जीवनमा व्यवसायले सामना गर्नुपर्ने जोखिम, अनिश्चितता र अवसरहरूको प्रतिनिधित्व गरेकाले जोखिम व्यवस्थापनको बारेमा सहभागीहरूलाई व्यवहारिक ज्ञान प्रदान गरेको छ ।
तेस्रो महत्वपूर्ण सिकाइ वित्तीय साक्षरता र यसको आवश्यकता हो । यस खेलमा धेरै सहभागीहरूले शुरूमा आम्दानी विवरण, नगद प्रवाह विवरण र वासलात जस्ता वित्तीय विवरणप्रति अन्योल वा सामान्यमात्रामा ज्ञार रहेको देखिएता पनि खेलको निरन्तर अभ्यासपछि उनीहरू आफैं लागत गणना गर्न, नाफा–नोक्सान विश्लेषण गर्न र वित्तीय निर्णय लिन सहभागीहरूलाई सक्षम बनाएको पाइएको छ । यसले सहकारीहरूलाई लघु उद्यम व्यवसायिहरूको वित्तीय अवधारणालाई सरल भाषा, उदाहरण र अभ्यासमार्फत बुझाउनुपर्ने आवश्यकता झन् गहिरो रूपमा महसुस गराउदछ ।
खेलको चौथो सिकाइ ग्राहक केन्द्रित वा ग्राहकको आवश्यकता अनुसारको व्यवसायिक सोचको विकास हो । उत्पादनको गुणस्तर, सेवा प्रवाह, व्यवसायको वातावरण सुधार, नयाँ बस्तु तथा सेवा उत्पादनको शुरूवात सिथै बजार विस्तार जस्ता निर्णयहरूले ग्राहक संख्या र व्यवसायको आम्दानीमा पार्ने सकारात्मक प्रभावको बारेमा खेलले सहभागीहरूलाई स्पष्ट पार्दछ । यसले सहभागीहरूलाई केवल उत्पादनमा मात्र सीमित नभई ग्राहकको अनुभव र सन्तुष्टिलाई समेत व्यवसायको केन्द्रमा राख्नुपर्ने कुरालाई समेत जोड दिन्छ ।
समग्रमा, Micro Business Game खेल्दै सिक्दै -Learning by Doing_ मा आधारित यस तालिमले साना व्यवसाय सञ्चालनका व्यवहारिक यथार्थतालाई खेलको माध्यमबाट बुझाउने प्रयास गरेको छ । यस तालिम खास गरी साना व्यावसायीहरूको लागि एकमदमै महत्वपुर्ण रहेको छ । सहकारीले आफ्ना सदस्यहरू जो साना उद्यम सञ्चालन गरिरहेका छन् उनिहरूको लागि एकदमै आवश्यक र महत्वपूर्ण रहेको देखिन्छ ।
सहकारीका सदस्यहरूका लागि किन आवश्यक छ ?
लघु व्यवसाय खेल सहकारीका सदस्यहरूका लागि अत्यन्त आवश्यक र समयसापेक्ष रहेको देखिन्छ । किनभने सहकारीका अधिकांश सदस्यहरू साना तथा लघु उद्यम, कृषि, व्यापार वा सेवामूलक पेशामा संलग्न छन् । यस्ता व्यवसाय सञ्चालन गर्दा आवश्यक पर्ने व्यवसायिक सोच, वित्तीय अनुशासन, जोखिम व्यवस्थापन र दीगो निर्णय क्षमताको विकास बिना सहकारी सदस्यहरूको आर्थिक सशक्तीकरण सम्भव हुँदैन । यस तालिमले ती आवश्यक सीप र ज्ञान व्यवहारिक रूपमा विकास गराउन मद्दत गर्दछ ।
सहकारी सदस्यहरूलाई व्यवसाय सञ्चालनसम्बन्धी व्यवहारिक ज्ञान आवश्यक हुन्छ । धेरै सदस्यहरूले अनुभवको आधारमा मात्र व्यवसाय गरिरहेका हुन्छन्, तर लागत गणना, बिक्री पूर्वानुमान, नाफा–नोक्सान विश्लेषण तथा नगद प्रवाह व्यवस्थापनमा कमजोरी देखिन्छ । यस तालिमले खेलको अभ्यासमार्फत सदस्यहरूलाई यी विषयहरू सजिलै बुझ्न र प्रयोग गर्न सक्षम बनाउँदछ, जसले उनीहरूको व्यवसायलाई व्यवस्थित र दिगो बनाउँदछ ।
सहकारीको मुख्य उद्देश्य आर्थिक अनुशासन र वित्तीय साक्षरता प्रवद्र्धन गर्नु हो । लघु व्यवसाय खेल तालिमले आम्दानी विवरण, नगद प्रवाह विवरण र वासलातजस्ता वित्तीय उपकरणको प्रयोग सिकाउने भएकाले सदस्यहरूलाई ऋण सदुपयोग, समयमै किस्ता भुक्तानी, बचत वृद्धि र लगानी निर्णयमा सचेत बनाउँछ । जसले सहकारीको समग्र वित्तीय स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न समेत सहयोग पुर्याउदछ ।
तालिमले जोखिम व्यवस्थापन र निर्णय क्षमताको समते विकास गर्दछ । सहकारी सदस्यहरूले बजारमा देखिने उतारचढाव, मूल्यमा आउने परिवर्तन, कच्चा पदार्थको अभाव, ग्राहक घटबढ जस्ता जोखिमहरू सामना गर्नुपरेको देखिन्छ । तालिममा समावेश घटना तथा परिणमा कार्ड ले यस्ता जोखिमहरूको अभ्यास समेत गराउने भएकाले पनि यस तालिम सहकारी संस्थाहरूको लागि महत्पुर्ण र आवश्यक रहेको र प्रभावकारी समेत रहने छ ।
यस तालिमको लागि नेफ्स्कूनले डिएसआइके जर्मनीको सहयोगमा पन्ध्र जना प्रमाणित प्रशिक्षकहरू सहित तालिमको प्रोडक्ट समेत तयार गरी सञ्चालन गरिरहेको छ । हाल सम्म २० भन्दा बढि साकोसहरू बाट ५०० भन्दा बढि सदस्यहरूले यस तालिममा सहभागिता पनि जनाइसकेका छन् ।
श्याम राजा तिमल्सिना,
कार्यक्रम अधिकृत, नेफ्स्कून
१० घण्टा अगाडि
११ घण्टा अगाडि
१ दिन अगाडि
१ दिन अगाडि
१ दिन अगाडि
२ दिन अगाडि
३ दिन अगाडि
३ दिन अगाडि
३ दिन अगाडि
४ दिन अगाडि
१६ दिन अगाडि
३ दिन अगाडि
५ दिन अगाडि
१७ दिन अगाडि
१८ दिन अगाडि
२२ दिन अगाडि